Streszczenie

CEDU Educational Services (1967-2005) to druga - obok floridzkiej linii The Seed/Straight Inc. - gałąź dziedzictwa Synanon, i pod pewnymi względami ważniejsza, bo żyjąca do dziś. Założyciel, Mel Wasserman, sprzedawca mebli i były członek-sympatyk Synanon, przystosował technikę Dedericha do nowego rynku: zamożnych rodzin z "trudnymi" nastolatkami bez uzależnień. Zamiast odwyku sprzedawał "wzrost emocjonalny" (emotional growth) w scenerii szkoły z internatem, z akredytacją edukacyjną i czesnym na poziomie prywatnych uczelni. Rdzeń pozostał synanonowski: "rapy" (kopia Game) i "propheety" (kopia synanonowskiego Trip, z deprywacją snu włącznie). CEDU zbudowało sieć kampusów w Kalifornii i Idaho, przeszło przez które tysiące nastolatków - w tym dzieci celebrytów - i upadło w 2005 wraz z bankructwem właściciela. Jego prawdziwe znaczenie leży jednak w diasporze kadrowej: byli pracownicy i absolwenci CEDU założyli lub obsadzili znaczną część amerykańskich "terapeutycznych szkół z internatem" i programów wilderness therapy, a metody CEDU były pierwszym etapem "leczenia" m.in. Paris Hilton przed Provo Canyon School.1,2

Geneza: square z Synanon zakłada szkołę

Merle "Mel" Wasserman prowadził sklep meblowy w Palm Springs. Z Synanon zetknął się nie jako uzależniony, lecz jako "square" - zamożny sympatyk uczestniczący w Game i sponsorujący trzeźwiejących narkomanów (część z nich mieszkała w jego domu). W 1967, gdy Synanon był u szczytu prestiżu, Wasserman z żoną Brigette założył własną organizację. Nazwa CEDU według relacji z wczesnego okresu miała znaczyć "Charles E. Dederich University" - hołd dla mistrza; gdy w latach 70. Synanon zaczął być publicznie kojarzony z przemocą, Wasserman ogłosił, że nazwa zawsze znaczyła "See yourself as you are and Do something about it" ("zobacz siebie takim, jaki jesteś, i zrób z tym coś"). Ta retroaktywna zmiana genealogii jest charakterystyczna dla całej branży: metody Synanon wędrowały dalej, gubiąc po drodze etykietę.

Szkoła ulokowała się docelowo w Running Springs (góry San Bernardino, Kalifornia), na dawnej posiadłości aktora Waltera Hustona. Kluczowa innowacja Wassermana nie była techniczna, lecz marketingowa: CEDU nie było "odwykiem", tylko "szkołą z internatem dla młodzieży o dużym potencjale, która przeżywa trudności". To otworzyło rynek nieporównanie szerszy niż narkomania - depresja, adopcja, bunt, słabe oceny, "złe towarzystwo" - i klientelę gotową płacić za dyskrecję.1,3

Sieć kampusów

  • CEDU High School, Running Springs (Kalifornia) - kampus macierzysty, od przełomu lat 60. i 70.
  • Rocky Mountain Academy (RMA), Bonners Ferry (Idaho) - 1982, otwarta przez "original seven", siedmioro kadry z Running Springs; flagowa placówka ekspansji na północny zachód.
  • Hilltop (Kalifornia) - 1984, dla "starszej młodzieży" (17,5-27,5 roku - de facto młodych dorosłych).
  • CEDU Middle School, Running Springs - 1992, dla dzieci od 9,5 roku życia (później 12-14 lat); moment, w którym metody synanonowskie objęły dzieci w wieku szkoły podstawowej.
  • Ascent, Ruby Ridge (Idaho) - 1992, 41-dniowy program "wilderness" - obozowy przedsionek szkół, historycznie jeden z wzorców komercyjnej turystyki "terapeutycznej" (szerzej w artykule o wilderness therapy).
  • Boulder Creek Academy (Idaho) - 1993 i Northwest Academy (Idaho) - 1994.

Typowy pobyt trwał średnio 2,5 roku; wobec uczniów zbliżających się do pełnoletności praktykowano przedłużanie kontroli przez kuratelę (conservatorship) wnioskowaną przez rodziców.1

Metoda

Rapy. Trzy razy w tygodniu, po 3-4 godziny, uczniowie zasiadali w kręgach do "rap sessions" - bezpośredniej adaptacji synanonowskiej Game prowadzonej przez personel bez żadnych licencji. Mechanika obejmowała "indictments" (oskarżenia - uczniowie i kadra byli premiowani za "wystawianie" współuczniów: wykroczenia, stare traumy, wstydliwe sekrety) oraz wymuszone "disclosures" (wyznania). Krzyk, wulgarność i doprowadzanie do płaczu były normą operacyjną - w dokumentach programu i relacjach określane jako praca nad "uczciwością emocjonalną".

Propheety. Co ok. 3 miesiące uczeń "zdobywał przywilej" udziału w propheecie - warsztacie trwającym od 24 godzin do kilku dni, wzorowanym na synanonowskim "Trip". Cykl obejmował siedem propheetów: Truth, Children's, Brother's Keeper, Dreams, I Want To Live, Values, Imagine, oraz dwa warsztaty zamykające (I and Me, Summit). Udokumentowane techniki: deprywacja snu, upokorzenia, skrajne zmiany temperatury, wielogodzinna głośna, zapętlona muzyka, "regresja" (odgrywanie scen z dzieciństwa), fizyczne rekonstrukcje traumy, przymusowe płakanie i krzyk, ćwiczenia w rodzaju kopania własnego grobu czy "szalupy ratunkowej" (lifeboat - grupa decyduje, kto "zasługuje" na przeżycie). Prowadzili je nielicencjonowani pracownicy z pomocą starszych uczniów ("upper school").

Smooshing. Specyficzny dla CEDU element: przymusowa czułość fizyczna - trzymanie za ręce, głaskanie po włosach, leżenie w pozycji "łyżeczki" - między uczniami oraz między kadrą a uczniami, w ramach "budowania bliskości". W połączeniu z pełną władzą kadry nad uczniami tworzyło to oczywiste warunki do nadużyć; relacje absolwentów opisują molestowanie ukryte pod tym rytuałem.

Kontrola codzienności. "Bans" (zakazy rozmowy i kontaktu wzrokowego z wybranymi osobami), mierzone na minuty prysznice, kontrola słownictwa (obowiązkowy żargon programu), zakaz czarnych ubrań, symboli muzycznych i sportowych, przydziały ciężkiej pracy fizycznej, izolacja, a na wejściu - rewizja osobista i odebranie rzeczy. Edukacja formalnie istniała (matura z akredytacją WASC), ale znaczną część "kredytów" przyznawano za udział w rapach; wielu uczniów nie miało podręczników.1,2,4

Cele wobec dzieci i klientela

CEDU zdefiniowało nowy produkt, który sprzedaje się w tej branży do dziś: przebudowę osobowości dziecka klasy wyższej. W odróżnieniu od Straight (dzieci klasy średniej, ideologia antynarkotykowa, ostentacyjna dyscyplina) CEDU mówiło językiem humanistycznej psychologii lat 60. - "potencjał", "autentyczność", "praca nad emocjami" - i inkasowało za to czesne porównywalne z elitarnymi uczelniami. Wśród uczniów sieci byli m.in. Paris Hilton (CEDU i Ascent, przed Provo Canyon), córka Barbary Walters Jacqueline Danforth (RMA - która później sama założyła program wilderness dla dziewcząt), córka Roseanne Barr Jenny Pentland, aktor Neal Bledsoe, komik Adam Eget (trzy lata w CEDU; publicznie nazwał je "obelżywym kultem") czy przyszły twórca Herbalife Mark R. Hughes.

Definicja sukcesu była tożsama z synanonowską: dziecko "pracujące programem" - płynnie posługujące się żargonem, uczestniczące w indictments przeciw kolegom, publicznie przetwarzające traumy na zawołanie. Rodzice na pokazowych spotkaniach widzieli młodzież elokwentną emocjonalnie w sposób, jakiego nie znali z domu - i uznawali to za uzdrowienie.2,5

Personel i finanse

Personel. Programy prowadzili ludzie bez wykształcenia klinicznego - byli absolwenci, entuzjaści ruchu potencjału ludzkiego, osoby przyciągnięte przez ideologię. Wikipedia i źródła procesowe konsekwentnie opisują raps i propheety jako prowadzone przez "untrained/unlicensed staff". Małżeństwa weteranów CEDU (jak Rudy i Jill Bentzowie) robiły potem kariery jako dyrektorzy kolejnych szkół branży.

Finanse. CEDU żyło z prywatnego czesnego, uzupełnianego - co warte odnotowania - płatnościami okręgów szkolnych i ubezpieczycieli (części rodzin udawało się uzyskać finansowanie publiczne jako "kształcenia specjalnego"). Wokół szkoły działała fundacja Friends of CEDU (współzałożona w 1998 przez CEO Tommy'ego Hilfigera, Joela Horowitza, z funduszem 500 tys. USD na "stypendia"). Skalę biznesu pokazuje transakcja z 31 lipca 1998: teksańska korporacja Brown Schools Inc. kupiła sieć za 72 mln USD.1

Farmakologia

Linia CEDU, jak cała tradycja synanonowska, była pozamedyczna: żaden kampus nie miał charakteru szpitalnego, nie zatrudniano psychiatrów w bieżącej pracy, a "terapia" nie podlegała dokumentacji medycznej. Oddziaływania somatyczne prowadzono środkami niefarmakologicznymi: deprywacją snu (konstrukcyjny element propheetów), skrajnymi temperaturami, przymusem wysiłku fizycznego i głodem sensorycznym (bans, izolacja). Odnotujmy kontrast wewnątrzbranżowy: dziecko zabrane z CEDU do Provo Canyon School - jak Paris Hilton - przechodziło z reżimu bez leków do reżimu opartego na lekach, przy identycznym celu operacyjnym. Farmakologia okazuje się w tej branży zmienną implementacyjną, nie różnicą co do istoty.2

Udokumentowane szkody

  • 15 lipca 1994: samobójstwo ucznia z Teksasu (powieszenie w internacie Rocky Mountain Academy).
  • Trzy zaginięcia uczniów CEDU High School, niewyjaśnione do dziś: John Christopher Inman (styczeń 1993), Blake Wade Pursley (czerwiec 1994), Daniel Ted Yuen (luty 2004) - uciekinierzy z kampusu Running Springs, po których ślad urywa się w górach.
  • 12 grudnia 1985: pięć dziewcząt zgubionych w burzy śnieżnej podczas "kursu przetrwania" w Joshua Tree; odnalezione po trzydniowej akcji poszukiwawczej.
  • 1997: zbiorowy bunt w Northwest Academy z rannymi i zniszczeniem mienia; dochodzenie stanowe potwierdziło część zarzutów rodziców, w tym niezgłaszanie obrażeń uczniów.
  • 1994: wykryty spisek porwania dzieci celebrytów z RMA dla okupu, planowany przez byłego pracownika związanego ze środowiskiem białych separatystów (kampus Ascent sąsiadował z Ruby Ridge).
  • Pozwy cywilne o przemoc fizyczną i emocjonalną (m.in. D'Abreo 1996 - Ascent i Northwest Academy; seria pozwów po zajściach 1997), zakończone głównie ugodami.

Do tego dochodzi warstwa relacyjna - dziesiątki wspomnień absolwentów (memuary Zacka Bonnie Dead, Insane, or in Jail, Elizabeth Gilpin Stolen, Jenny Pentland, film dokumentalny Surviving CEDU, 2008), zbieżnie opisujących PTSD, wyuczoną teatralizację emocji i wieloletnią nieufność wobec jakiejkolwiek terapii.1,4,5

Upadek (2005) - i natychmiastowa reinkarnacja

Brown Schools, obciążone długiem i pozwami, złożyły w marcu 2005 wniosek o upadłość likwidacyjną (Chapter 7). Kampusy CEDU zamknięto z dnia na dzień: ok. 300 uczniów w całym kraju odesłano do domów, ok. 300 pracowników w Idaho straciło pracę, a ok. 700 zatrudnionych pozwało masę upadłościową o odprawy. Charakterystyczny jest epilog: część kampusów (Boulder Creek Academy, Northwest Academy, Ascent jako "Caribou Ridge") odkupiła i ponownie otworzyła korporacja szpitalna Universal Health Services - ta sama, która jest właścicielem Provo Canyon School. Infrastruktura, kadra i klientela przeszły płynnie do następnego cyklu branży.1

Diaspora CEDU: jak metoda stała się przemysłem

Najtrwalszym produktem CEDU okazali się ludzie. Byli pracownicy i absolwenci zakładali lub obejmowali kolejne szkoły "emotional growth", przenosząc rapy i propheety pod nowymi nazwami:

  • Cascade School (Kalifornia, początek lat 80., zamknięta 2005) - założona przez kadrę i wychowanków CEDU; jedna ze szkół w życiorysie Paris Hilton.
  • Mount Bachelor Academy (Oregon, 1988-2009) - program wyrosły z kadr CEDU, później w portfelu Aspen Education Group; zamknięty po dochodzeniu stanu Oregon, które potwierdziło przemoc psychiczną jako element programu (m.in. seksualizujące "role-play" w warsztatach à la propheet).
  • Academy at Swift River (Massachusetts) - program budowany przez byłego dyrektora CEDU Rudy'ego Bentza i Jill Shwaiko-Bentz.
  • Carlbrook School (Wirginia, 2002-2015) - założona przez absolwentów CEDU; opisana w memuarze Stolen.
  • Dziesiątki dalszych placówek zatrudniały kadrę kierowniczą z CEDU; katalogi "spin-offów" prowadzone przez środowiska byłych uczniów liczą kilkadziesiąt pozycji. Przez Aspen Education Group (korporacyjnego agregatora szkół terapeutycznych i programów wilderness, aktywnego do lat 2010.) metody CEDU weszły do głównego nurtu komercyjnej "terapii młodzieży".

Z tego względa CEDU bywa nazywane "uniwersytetem branży" - i jest to określenie ściślejsze, niż zamierzano: tak jak Synanon wyszkolił Wassermana, CEDU wyszkoliło kadrę zarządczą następnych dwóch pokoleń programów.3,6

Znaczenie w kategoriach psychiatrii represyjnej

CEDU dokonało trzech przesunięć o trwałych skutkach:

  • Zmiana etykiety z "leczenia" na "edukację". Szkoła z internatem nie podlega nadzorowi zdrowotnemu; akredytacja edukacyjna (WASC) legitymizowała placówkę, której rdzeniem były procedury przełamywania osobowości. To przesunięcie regulacyjne - z medycyny do oświaty - do dziś jest głównym mechanizmem unikania kontroli w branży.
  • Rozszerzenie populacji docelowej do granic pojęciowych. Skoro celem nie jest abstynencja, lecz "wzrost emocjonalny", to każde dziecko może wymagać programu; CEDU Middle School objęło dzieci od 9,5 roku życia. Kategoria "trudnej młodzieży" stała się nieograniczona.
  • Estetyzacja przymusu. Język CEDU - bliskość, autentyczność, praca nad sobą - pokazał, że techniki z rodowodem samokritiki można opakować w słownik humanistycznej psychologii tak skutecznie, że rodzice płacą za nie jak za elitarną edukację. W kategoriach psychiatrii represyjnej jest to odpowiednik przejścia od jawnej "reedukacji" do miękkiej nowomowy terapeutycznej - zjawisko, które artykuł porównawczy zestawia z analogiczną ewolucją języka w systemach państwowych.